Qısa cavab
Günəş yanığı dərinin ultrabənövşəyi şüalarla zədələnməsidir; istilikvurma isə bədənin həddindən artıq qızması nəticəsində yaranan və təcili yardım tələb edən vəziyyətdir. Başgicəllənmə, güclü halsızlıq, yüksək hərarət, ürəkbulanma və ya huşun dəyişməsi zamanı uşağı dərhal sərin yerə keçirin və bədənini sərinlədin. 30 dəqiqə ərzində yaxşılaşma yoxdursa və ya uşaqda huşun qarışması, qıcolma, huşun itməsi varsa, 103-ə zəng edin.
Günəş yanığı: əlamətlər və evdə qulluq
Günəş yanığı zamanı dəri qızarır, istiləşir və ağrıyır; sonradan qabarcıqlar əmələ gələ bilər.
Edin
- Uşağı mümkün qədər tez günəşdən uzaqlaşdırın.
- Dərini sərin duş, vanna və ya nəm dəsmalla sərinlədin.
- Günəşdən sonra istifadə olunan krem və ya ətirsiz nəmləndirici çəkin.
- Uşağa bol su verin.
- Yanıq sağalana qədər həmin nahiyəni günəşdən örtülü saxlayın.
Etməyin
- Yanığa buz qoymayın.
- Vazelin kimi yağlı vasitələr çəkməyin.
- Qabarcıqları partlatmayın.
- Yanmış nahiyəni sıx paltarla örtməyin.
- körpədə və ya kiçik yaşlı uşaqda günəş yanığı varsa;
- dəridə qabarcıqlar və ya şişkinlik yaranıbsa;
- hərarət çox yüksəkdirsə, uşaq üşüyür və ya titrəyirsə;
- uşaq çox yorğundur, başı gicəllənir, ürəyi bulanır, başı ağrıyır və ya əzələlərində spazm var.
İstilik yorğunluğu və istilikvurma: fərq nədir?
Bədən həddindən artıq qızdıqda əvvəlcə istilik yorğunluğu yaranır. Vaxtında sərinlədilməzsə, o, həyat üçün təhlükəli olan istilikvurmaya keçə bilər. Əlamətlər uşaqlarda və böyüklərdə adətən eyni olur.
| İstilik yorğunluğu | İstilikvurma | |
|---|---|---|
| Əlamətlər | Yorğunluq, başgicəllənmə, baş ağrısı, ürəkbulanma və ya qusma, güclü tərləmə, solğun və nəm dəri, qol, ayaq və qarın nahiyəsində əzələ spazmları, yüksək hərarət, güclü susuzluq, əsəbilik | Çox yüksək hərarət, tərləməyən isti dəri, sürətli ürək döyüntüsü və nəfəs, huşun qarışması və koordinasiyanın pozulması, qıcolma, huşun itməsi |
| Nə etməli | Dərhal ilk yardım göstərin; uşaq 30 dəqiqə ərzində yaxşılaşmalıdır | Dərhal 103-ə zəng edin və yardım gələnədək uşağı sərinlədin |
İlk yardım: addım-addım
- Uşağı dərhal sərin yerə — kölgəyə və ya sərin otağa keçirin.
- Artıq geyimləri çıxarın.
- Uşaq oyaqdırsa və rahat uda bilirsə, ona bol su və ya ağızdan rehidratasiya məhlulu verin.
- Dərini sərinlədin: sərin su ilə isladın və yelləyin; parçaya bükülmüş soyuq kompresləri qoltuqaltı nahiyəyə və ya boyuna qoyun.
- 30 dəqiqə ərzində vəziyyət yaxşılaşmırsa, dərhal 103-ə zəng edin.
Dərhal 103-ə zəng edin, əgər uşaqda: çox yüksək hərarət, tərləməyən isti dəri, sürətli ürək döyüntüsü və ya nəfəs, huşun qarışması, qıcolma və ya huşun itməsi varsa. Uşaq huşsuzdursa, lakin nəfəs alırsa, onu yan tərəfi üstə (bərpa vəziyyətinə) uzandırın və ağzına heç nə verməyin.
İstilikvurmanın qarşısını necə almaq olar?
- SPF 30+ və ya 50+ günəşdən qoruyucu krem istifadə edin.
- Saat 11:00–16:00 arasında birbaşa günəş şüalarından uzaq durun.
- Gün ərzində kifayət qədər su için.
- Açıq rəngli, yüngül geyimlər və papaq seçin.
- İsti havada uzunmüddətli və ağır fiziki fəallığı məhdudlaşdırın.
- Uşağı heç vaxt, hətta qısa müddətə də olsa, park edilmiş avtomobildə tək qoymayın — avtomobilin içi çox tez qızır.
İstinad olunan mənbələr
Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Uşağın vəziyyəti ağır görünürsə, gözləmədən təcili tibbi yardım çağırın.