Qısa cavab
CRP (C-reaktiv zülal) orqanizmdə iltihab olduqda qaraciyərin istehsal etdiyi zülaldır, monositlər isə leykositlərin — ağ qan hüceyrələrinin bir növüdür. Onların dəyişməsi infeksiya və ya iltihabi proses haqqında məlumat verir, lakin təkbaşına diaqnoz deyil. Pediatr nəticələri uşağın şikayətləri, müayinəsi və klinik vəziyyəti ilə birlikdə qiymətləndirir — hər yüksək göstərici antibiotik tələb etmir.
CRP nədir?
C-reaktiv zülal (CRP) qaraciyərdə istehsal olunan və orqanizmdə iltihab yarandıqda qanda artan zülaldır. Onun səviyyəsi bakterial və virus infeksiyaları, həmçinin bəzi xroniki iltihabi və autoimmun xəstəliklər zamanı yüksələ bilər.
CRP iltihabın harada və hansı səbəbdən yarandığını göstərmir — o, yalnız orqanizmdə iltihabi prosesin olduğunu bildirir. Laboratoriyalar fərqli metodlardan istifadə etdiyi üçün normativ göstəricilər də fərqlənə bilər; nəticəni həmin laboratoriyanın istinad intervalı ilə müqayisə etmək lazımdır.
Bəzən həkim CRP-ni bir neçə gündən sonra təkrar yoxlamağı tövsiyə edir: göstəricinin dinamikası xəstəliyin gedişini və müalicəyə cavabı qiymətləndirməyə kömək edə bilər.
Monositlər nədir və nə vaxt artır?
Monositlər leykositlərin bir növüdür və orqanizmin mikroblara qarşı mübarizəsində iştirak edir. Ümumi qan analizində onların miqdarı adətən həm mütləq rəqəmlə, həm də faizlə göstərilir.
Monositlərin artması virus infeksiyaları zamanı, vərəm və parazitar xəstəliklər kimi bəzi infeksiyalarda, xroniki iltihabi xəstəliklərdə müşahidə oluna bilər. Nadir hallarda səbəb qan xəstəlikləri olur — buna görə nəticə mütləq həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Analiz nəticəsi niyə təkbaşına diaqnoz deyil?
Dr. Təranə Hüseynova valideynlərə xatırladır: qan analizində CRP və monositlərdə dəyişiklik orqanizmdə gedən proses haqqında pediatra müəyyən məlumat verir, lakin analiz nəticəsi təkbaşına diaqnoz demək deyil.
- Göstəricilər xəstəliyin gedişindən asılı olaraq dəyişə bilər, buna görə bir analiz yalnız müəyyən anın mənzərəsini göstərir.
- Eyni rəqəm müxtəlif vəziyyətlərdə fərqli məna daşıya bilər.
- Uşağın ümumi vəziyyəti, şikayətləri və müayinə nəticələri nəzərə alınmadan düzgün qərar vermək mümkün deyil.
Yüksək CRP həmişə antibiotik deməkdirmi?
Xeyr. Hər yüksək göstərici antibiotik və ya dərman müalicəsi demək deyil. Antibiotiklər yalnız bakterial infeksiyalara təsir edir və yalnız həkim təyinatı ilə istifadə olunmalıdır.
Lazımsız antibiotik qəbulu yan təsirlərə səbəb ola bilər və bakteriyaların dərmanlara davamlılığının — antimikrob rezistentliyin artmasına şərait yaradır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı antimikrob rezistentliyi qlobal ictimai sağlamlıq üçün ən ciddi təhlükələrdən biri hesab edir.
Dr. Təranə Hüseynova: «Uşaqlarda düzgün yanaşma fərdi qiymətləndirmədən başlayır.»
Analiz nəticələrini aldıqdan sonra nə etməli?
- Nəticələri özbaşına şərh etməyin və internetdəki normalarla müqayisə edərək qərar verməyin.
- Analizləri uşağınızı müayinə edən pediatra göstərin; əvvəlki analizlər də varsa, onları da gətirin.
- Uşağın şikayətlərini, hərarətin dinamikasını və qəbul etdiyi dərmanları qeyd edin.
- Həkimin tövsiyə etdiyi təkrar analiz və ya müayinələri vaxtında edin.
Analiz nəticəsini gözləməyin, əgər: uşaq çox halsızdırsa, nəfəs almaqda çətinlik çəkirsə, maye qəbul etmirsə və ya vəziyyəti sürətlə pisləşirsə — təcili tibbi yardıma müraciət edin.
İstinad olunan mənbələr
Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Analiz nəticələrinin şərhi və müalicə ilə bağlı qərarları həkimlə birlikdə verin.