Qısa cavab
Mövsümi qrip peyvəndi uşaqları qripin ağır gedişindən və fəsadlarından qorumağa kömək edir. Amerika Pediatriya Akademiyası 6 aylıqdan böyük bütün uşaqlara hər il peyvənd olunmağı tövsiyə edir. Peyvəndi ideal olaraq qrip mövsümü başlamazdan əvvəl, payızda etdirmək məsləhətdir; ilk dəfə peyvənd olunan kiçik yaşlı uşaqlara iki doza lazım ola bilər.
Qrip uşaqlar üçün niyə təhlükəli ola bilər?
Qrip (influenza) adi soyuqdəymədən fərqli olaraq çox vaxt yüksək qızdırma, bədən ağrıları, halsızlıq və öskürəklə kəskin başlayır. 5 yaşdan, xüsusilə 2 yaşdan kiçik uşaqlarda, həmçinin astma, diabet kimi xroniki xəstəlikləri olan uşaqlarda qrip daha ağır keçə və pnevmoniya kimi ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı peyvəndi qripin qarşısını almağın ən effektiv yolu hesab edir.
Qrip peyvəndi kimə tövsiyə olunur?
- 6 aylıqdan böyük bütün uşaqlara — hər il (Amerika Pediatriya Akademiyasının tövsiyəsi).
- Xroniki xəstəliyi olan uşaqlara xüsusilə, çünki onlarda fəsad riski daha yüksəkdir.
- 6 aydan kiçik körpələr peyvənd oluna bilmir. Onları qorumaq üçün ailə üzvlərinin və körpəyə qulluq edənlərin hər il peyvənd olunması vacibdir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da 6 aylıqdan 5 yaşadək uşaqları hər il peyvənd olunması tövsiyə edilən qruplar sırasında göstərir.
Peyvəndi nə vaxt etdirmək daha yaxşıdır?
Qoruyucu immunitet peyvəndən təxminən 2 həftə sonra formalaşır. Buna görə peyvəndi qrip mövsümü başlamazdan əvvəl — Şimal yarımkürəsində adətən sentyabr–oktyabr aylarında, mümkünsə oktyabrın sonunadək etdirmək məsləhətdir. İki doza lazım olan uşaqlarda peyvəndləməyə daha tez başlamaq yaxşıdır. Mövsüm ərzində sonradan edilən peyvənd də faydalıdır.
Qrip virusları hər il dəyişdiyi üçün peyvəndin tərkibi də yenilənir, buna görə peyvənd hər il təkrarlanmalıdır.
Neçə doza lazımdır?
6 aylıqdan 8 yaşadək olan uşaq qrip peyvəndini ilk dəfə alırsa və ya əvvəllər ikidən az doza alıbsa, ən azı 4 həftə fasilə ilə iki doza tövsiyə olunur. Digər uşaqlara adətən bir doza kifayətdir. Uşağınız üçün uyğun sxemi pediatr müəyyənləşdirir.
Peyvəndin yan təsirləri ola bilərmi?
Ən çox rast gəlinən reaksiyalar yüngül və qısamüddətlidir: iynə vurulan yerdə ağrı, qızartı və ya şişkinlik, yüngül qızdırma, halsızlıq. İnaktivləşdirilmiş qrip peyvəndi qrip xəstəliyinə səbəb ola bilməz.
Yumurta allergiyası olan uşaqlar da, adətən, qrip peyvəndi ala bilər — lakin allergiya tarixçəsini həkimə mütləq bildirin.
- uşaqda əvvəlki qrip peyvəndinə qarşı ağır allergik reaksiya olubsa;
- uşaq hazırda yüksək hərarətlə xəstədirsə — belə halda peyvəndin vaxtı həkimlə razılaşdırılır;
- uşağın xroniki xəstəliyi və ya immun sistemi ilə bağlı problemi varsa.
Peyvəndlə yanaşı hansı tədbirlər vacibdir?
- Əlləri tez-tez sabunla yuyun və uşaqlara da bunu öyrədin.
- Öskürərkən və asqırarkən ağız və burnu dirsəklə və ya salfetlə örtün.
- Xəstə uşağı evdə saxlayın, bağçaya və məktəbə göndərməyin.
- Qapalı otaqları müntəzəm havalandırın.
Qrip əlamətləri yarandıqda uşağın vəziyyətini izləyin və təhlükəli əlamətlər barədə qızdırma və öskürək haqqında məqaləmizdə oxuyun.
İstinad olunan mənbələr
Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır. Peyvənd sxemi və uyğunluğu ilə bağlı qərarı uşağınızın sağlamlıq vəziyyətini bilən həkimlə birlikdə verin.