Qısa cavab
İt və ya pişik dişlədikdə yaranı dərhal bol su və sabunla təxminən 15 dəqiqə yuyun, sonra antiseptik məhlulla işləyin və vaxt itirmədən həkimə müraciət edin. Yara kiçik görünsə belə, infeksiya, quduzluq və tetanus riski var; həkim yaranı qiymətləndirərək quduzluq və tetanus əleyhinə peyvəndlərə ehtiyac olub-olmadığını müəyyən edir.
Dişləmə niyə təhlükəlidir?
- Yara infeksiyası. Heyvanın ağız boşluğundakı bakteriyalar yaraya düşə bilər. Pişik dişləmələri daha az rast gəlinsə də, infeksiya riski daha yüksəkdir: pişiyin uzun və iti dişləri dərin deşik yaralar açır.
- Quduzluq. Quduzluq virusu yoluxmuş heyvanın ağız suyu ilə ötürülür. Klinik əlamətlər başladıqdan sonra xəstəlik demək olar ki, həmişə ölümlə nəticələnir, lakin vaxtında başlanan profilaktika onun qarşısını alır.
- Tetanus. Yaraya düşən tetanus törədicisi ağır xəstəliyə səbəb ola bilər, buna görə uşağın peyvənd statusu mütləq yoxlanılmalıdır.
İlk yardım: nə etməli?
- Yaranı dərhal bol su və sabunla təxminən 15 dəqiqə yuyun.
- Qanaxma varsa, təmiz sarğı və ya parça ilə yüngülcə basın.
- Yaranı antiseptik məhlulla, məsələn, yod tərkibli vasitə ilə işləyin.
- Yaranı təmiz, quru sarğı ilə örtün.
- Mümkün qədər tez həkimə müraciət edin — dərini zədələyən hər dişləmə həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Heyvan haqqında məlumat vacibdirEv heyvanıdırsa, sahibindən peyvənd statusunu öyrənin; küçə və ya vəhşi heyvandırsa, harada və hansı şəraitdə dişlədiyini qeyd edin. Heyvanı tutmağa çalışaraq özünüzü və uşağı yenidən riskə atmayın.
Quduzluq və tetanus profilaktikası
Həkim dişləmənin yerini, dərinliyini, heyvanın növünü və vəziyyətini qiymətləndirir. Ehtiyac olduqda:
- quduzluq əleyhinə peyvənd kursu başlanır, bəzi hallarda əlavə olaraq yaraya quduzluq əleyhinə immunoqlobulin yeridilir;
- uşağın peyvənd statusundan asılı olaraq tetanus əleyhinə peyvənd edilir;
- yara infeksiyasının qarşısını almaq və ya müalicə etmək üçün dərmanlar təyin oluna bilər.
Vaxt çox önəmlidir: küçə və ya vəhşi heyvan dişləyibsə, dərhal həkimə müraciət edin. Quduzluq əlamətlərinin yaranmasını gözləmək olmaz.
Hansı hallarda dərhal həkimə və ya təcili yardıma müraciət etməli?
- Qanaxma basqıya baxmayaraq dayanmırsa — 103-ə zəng edin
- Yara dərin, geniş və ya toxumalar görünürsə
- Dişləmə baş, üz, boyun, əl, barmaqlar və ya ayaq nahiyəsindədirsə
- Yaranın ətrafında şişkinlik, qızartı, istilik, irin, pis qoxu və ya yaradan yayılan qırmızı zolaqlar yaranırsa
- Uşaqda qızdırma və ya üşütmə başlayırsa
Uşaqları dişləmədən necə qorumaq olar?
- Kiçik uşaqları heyvanlarla, hətta ev heyvanı ilə belə, nəzarətsiz qoymayın.
- Uşaqlara tanımadıqları heyvanlara yaxınlaşmamağı, yemək yeyən, yatan və ya balaları ilə olan heyvanı narahat etməməyi öyrədin.
- Ev heyvanlarının peyvəndlərini vaxtında etdirin.
- Uşağa izah edin ki, hər hansı heyvan onu dişləsə və ya cızsa, bu barədə dərhal böyüklərə deməlidir.
İstinad olunan mənbələr
Bu məqalə maarifləndirici xarakter daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Dişləmə hallarında vaxt itirmədən mütəxəssisə müraciət edin.